Smoke Detector Photoelectric กับ Ionization ต่างกันยังไง

คำถามนี้ยังมีคนถามอยู่เรื่อย ๆ โดยเฉพาะเวลาเจอสเปกเก่าที่ระบุ Ionization มา หน้านี้อธิบายว่าสองแบบตรวจจับต่างกันตรงไหน ไวกับไฟคนละชนิดยังไง และควรทำยังไงถ้าเจอสเปกแบบนั้น

ตารางเทียบทุกรุ่น

รุ่น	ทำหน้าที่อะไร	สเปกสำคัญ
2W-B	Photoelectric 2 สาย ต่อโซน conventional ได้ตรง	ประเภท: 2-wire conventional plug-in smoke/heat · มาตรฐาน: UL
882	Photoelectric แบบ Plug-in ใช้ฐาน B200 series	ประเภท: Photoelectric conventional · ใช้ฐาน: B200 series
2151	Photoelectric Low-Profile ไฟแสดงผล 360 องศา	ใช้ฐาน: B110LP/B112LP/B114LP/B401 · ไฟแสดง: 360° dual LED
S-314	Photoelectric เลือกเดินได้ 2/3/4 สาย	ประเภท: Photoelectric · สาย: 2/3/4-wire selectable
OH110-R1	Multi-sensor รวมการตรวจจับหลายแบบในตัวเดียว	น้ำหนัก: 0.144kg · แรงดันไฟ: DC16-28V · standby: ~100µA
FDK512	Optical smoke detector	ประเภท: Optical smoke detector 80mA

คลิกที่รหัสรุ่นเพื่อดูสเปกเต็มและขอใบเสนอราคา หรือสอบถามผ่าน LINE / โทร 061-464-6899

ตรวจจับคนละหลักการ

หลักการตรวจจับควันแบบ Photoelectric และ Ionization

Photoelectric — ในห้องตรวจจับมี LED ยิงแสงเฉียง ๆ และมีเซนเซอร์รับแสงอยู่คนละมุมโดยตั้งใจให้แสงยิงไม่โดน พอควันลอยเข้ามา อนุภาคควันจะสะท้อนแสงไปโดนเซนเซอร์ ระบบจึงรู้ว่ามีควัน
Ionization — ในห้องตรวจจับมีแผ่นประจุสองแผ่นและอากาศที่ถูกทำให้แตกตัว ทำให้มีกระแสไหลอ่อน ๆ ตลอดเวลา พอควันเข้ามา อนุภาคควันจะไปเกาะกับประจุ กระแสจึงลดลง ระบบจับความเปลี่ยนแปลงนั้นได้

ไวกับไฟคนละชนิด

ไฟไหม้มีสองรูปแบบหลัก และเทคโนโลยีสองแบบนี้ถนัดคนละอย่าง

ไฟคุกรุ่น — ควันเยอะ เปลวน้อย เกิดจากสายไฟร้อนสะสม เบาะโซฟา ไม้ พลาสติก มักคุอยู่นานเป็นชั่วโมงก่อนลุก → Photoelectric ไวกว่า
ไฟลุกเร็ว — เปลวชัด ควันน้อยและอนุภาคเล็ก เช่น เชื้อเพลิงเหลว → Ionization ไวกว่า

ไฟไหม้ในอาคารส่วนใหญ่เริ่มจากการคุกรุ่น และช่วงคุนี่แหละที่เป็นเวลาทองสำหรับการอพยพ การตรวจจับได้ในช่วงนั้นจึงมีค่ามากกว่า

อีกเรื่องที่ตัดสินในทางปฏิบัติ: Ionization ไวกับอนุภาคเล็กมาก ซึ่งรวมถึงไอจากการทำอาหารและไอน้ำ จึงแจ้งเหตุลวงบ่อยกว่าอย่างเห็นได้ชัด และการแจ้งลวงบ่อย ๆ จบลงที่คนถอดอุปกรณ์ออกเสมอ

ถ้าเจอสเปกเก่าที่ระบุ Ionization

สินค้าที่เราจำหน่ายเป็น Photoelectric / Optical ทั้งหมด ไม่มี Ionization เพราะแทบไม่มีงานสเปกเรียกแล้ว และตัวอุปกรณ์เองมีสารกัมมันตรังสีปริมาณน้อยอยู่ข้างใน ซึ่งมีภาระเรื่องการกำจัดซากตอนหมดอายุการใช้งานเพิ่มเข้ามาด้วย

ถ้าแบบหรือ BOQ ระบุ Ionization มา สิ่งที่ควรทำคือ

เช็คว่าสเปกนั้นเขียนไว้นานแล้วหรือเปล่า — หลายครั้งเป็นการคัดลอกจากแบบเก่า
ดูว่าพื้นที่นั้นเป็นแบบไหน ถ้าเป็นสำนักงานหรือทางเดินทั่วไป Photoelectric เหมาะกว่าชัดเจน
ยืนยันกับผู้ออกแบบก่อนเปลี่ยน อย่าเปลี่ยนเองแล้วค่อยไปแก้ตอนตรวจงาน

อีกทางเลือกคือ Multi-sensor อย่าง OH110-R1 ที่รวมการตรวจจับหลายแบบไว้ในตัวเดียว ช่วยลดการแจ้งเหตุลวงและครอบคลุมไฟได้หลายรูปแบบ เหมาะกับพื้นที่ที่เคยมีปัญหาแจ้งลวงบ่อย

คำถามที่ช่างถามบ่อย

Photoelectric กับ Ionization อันไหนดีกว่า

ขึ้นกับชนิดของไฟ Photoelectric ไวกับไฟคุกรุ่นที่มีควันเยอะซึ่งเป็นรูปแบบที่พบบ่อยที่สุดในอาคาร ส่วน Ionization ไวกับไฟลุกเร็วเปลวชัด แต่แจ้งเหตุลวงบ่อยกว่ามาก ในทางปฏิบัติงานอาคารทั่วไปจึงใช้ Photoelectric

ทำไมไม่มี Ionization ขาย

เพราะปัจจุบันแทบไม่มีงานที่สเปกเรียกใช้แล้ว อีกทั้งภายในมีสารกัมมันตรังสีปริมาณน้อย ซึ่งมีภาระเรื่องการกำจัดซากเมื่อหมดอายุการใช้งาน สินค้าที่เราจำหน่ายจึงเป็น Photoelectric และ Optical ทั้งหมด

แบบระบุ Ionization มา ต้องทำยังไง

ควรตรวจสอบก่อนว่าสเปกนั้นคัดลอกมาจากแบบเก่าหรือไม่ และพื้นที่ติดตั้งเป็นแบบไหน จากนั้นยืนยันกับผู้ออกแบบก่อนเปลี่ยนไปใช้ Photoelectric ไม่ควรเปลี่ยนเองโดยไม่แจ้ง

Multi-sensor คืออะไร ต่างจาก Photoelectric ยังไง

Multi-sensor รวมการตรวจจับมากกว่าหนึ่งแบบไว้ในอุปกรณ์ตัวเดียว แล้วประมวลผลร่วมกันก่อนตัดสินใจแจ้งเหตุ จึงลดการแจ้งเหตุลวงและครอบคลุมไฟได้หลายรูปแบบกว่า เหมาะกับพื้นที่ที่เคยมีปัญหาแจ้งลวงบ่อย