ปลายท่อ — เกลียว หน้าแปลน หรือร่อง

เป็นบรรทัดในสเปกที่สั่งผิดแล้วแก้หน้างานไม่ได้ ต้องเปลี่ยนของอย่างเดียว และเป็นเรื่องที่ตัดสินตั้งแต่ตอนออกแบบแนวท่อ ไม่ใช่ตอนสั่งวาล์ว

สามแบบ ต่างกันที่วิธีต่อ

• เกลียว (Threaded NPT) — หมุนขันเข้าหากันโดยตรง ใช้กับท่อขนาดเล็ก ติดตั้งง่ายและไม่ต้องใช้เครื่องมือพิเศษ ข้อจำกัดคือถอดเปลี่ยนตัวกลางแนวยาก เพราะต้องหมุนคลาย
• หน้าแปลน (Flanged) — ใช้แผ่นหน้าแปลนสองข้างขันสลักเข้าหากัน รองรับท่อใหญ่และแรงดันสูง ถอดเปลี่ยนเฉพาะตัวได้โดยไม่ต้องรื้อแนว แลกกับน้ำหนัก พื้นที่ และต้องเลือกให้ตรง Class กับจำนวนรู
• ร่อง (Grooved) — เซาะร่องที่ปลายท่อแล้วใช้ข้อต่อรัดครอบ ประกอบเร็วที่สุดและถอดประกอบซ้ำได้ง่าย แต่ต้องเซาะร่องให้ได้มาตรฐานและใช้ข้อต่อที่เข้ากัน

เลือกยังไงในทางปฏิบัติ

ตัวตัดสินหลักคือ ขนาดท่อ กับ วิธีที่แนวท่อทั้งระบบใช้อยู่

• ท่อเล็ก งานย่อย จุดต่ออุปกรณ์ → เกลียว
• ท่อประธาน ห้องปั๊ม จุดที่ต้องถอดซ่อมบ่อย → หน้าแปลน
• งานที่ต้องประกอบเร็วหรือมีการปรับแนวบ่อย → ร่อง

สิ่งที่ห้ามทำคือผสมกันโดยไม่ได้วางแผน — การใช้อะแดปเตอร์แปลงจากแบบหนึ่งไปอีกแบบหนึ่งเพื่อแก้ปัญหาสั่งของผิด เพิ่มจุดรั่วและเพิ่มความยาวที่บางครั้งไม่มีที่ให้ใส่

ในระบบดับเพลิง ทุกจุดต่อต้องเป็นชนิดที่ได้รับการรับรอง การประกอบอะแดปเตอร์แปลกใหม่ขึ้นมาเองแม้จะรั่วไม่ก็ตาม มักไม่ผ่านการตรวจ

สั่งของยังไงไม่ให้ผิด

สามอย่างที่ต้องระบุให้ครบทุกครั้ง

1. ขนาดท่อ
2. ชนิดปลายท่อ — เกลียว / หน้าแปลน / ร่อง
3. Class หรือแรงดันใช้งาน — สำหรับหน้าแปลนต้องระบุ Class ด้วย เพราะจำนวนรูและระยะห่างต่างกันตาม Class

ถ้าเป็นแบบร่อง ควรบอกด้วยว่าใช้ข้อต่อระบบไหน เพราะร่องต้องเข้ากับข้อต่อที่ใช้ในงานนั้น ในสต๊อกเรา GD-4765 ระบุว่าใช้กับข้อต่อแบบ Victaulic-type

อีกอย่างที่ควรเช็คพร้อมกัน: ใบรับรอง UL/FM ที่งานต้องการ เพราะรุ่นย่อยที่ต่างกันแค่ชนิดปลายท่อ อาจมีใบรับรองไม่เหมือนกัน — อ่านเรื่อง UL กับ FM